S301 yıldızı Samanyolu’nun merkezindeki kara deliğin çevresinde 8,7 yılda dönüyor

Samanyolu’nun merkezindeki süper kütleli kara deliğin çevresinde gözlenen S301 adlı yıldız, araştırmacılara aşırı kütleçekim koşullarını sınamak için yeni bir fırsat sunuyor. NASA’nın 21 Ağustos tarihli astronomi görselinde aktarılan sonuçlara göre yıldız, Sagittarius A* çevresindeki yörüngesini yaklaşık 8,7 yılda tamamlıyor.

S301 en yakın geçişinde saniyede yaklaşık 25 bin kilometre hıza ulaşıyor. Kara deliğe yaklaşımı, Güneş ile Satürn arasındaki uzaklığa benzer bir ölçeğe kadar iniyor. Bu mesafe gündelik ölçülerde çok büyük olsa da dört milyon Güneş kütlesine sahip bir kara deliğin çevresi için olağanüstü yakın kabul ediliyor.

Yıldız 2023’te Şili’deki Avrupa Güney Gözlemevine ait Çok Büyük Teleskop Girişimölçeriyle keşfedildi. Girişimölçer, ayrı teleskoplardan gelen ışığı birlikte değerlendirerek tek bir teleskobun ulaşamayacağı açısal ayrıntıyı elde ediyor. Yörünge çözümü, dört yıllık gözlemlerin zaman içinde birleştirilmesine dayanıyor.

Gelişme ne anlama geliyor?

NASA sayfasındaki video gerçek zamanlı kamera kaydı değil; ölçülmüş konumların üzerine kurulan hızlandırılmış bir bilimsel animasyon. Bu ayrım önemli, çünkü yıldızın yörüngesi yıllar sürüyor ve galaksi merkezindeki yoğun toz görünür ışıkla doğrudan gözlemi güçleştiriyor.

Genel göreliliğe göre dönen bir kara delik çevresindeki uzay-zamanı da bir miktar sürükler. S301’in yakın ve hızlı yörüngesi, bu etkinin zamanla yıldızın hareketinde bıraktığı küçük sapmaları ölçmeye yardımcı olabilir. Böyle bir ölçüm, Sagittarius A*’ın dönüş hızını daha doğrudan sınama olanağı sağlayacak.

Sıradaki adım ne?

Mevcut sonuç tek başına kara deliğin dönüşünü kesin olarak belirlemiyor. Daha uzun gözlem dizisi ve yörüngedeki küçük değişimlerin diğer yıldızların etkisinden ayrılması gerekiyor. S301 bu yüzden tamamlanmış bir cevap değil, önümüzdeki yılların güçlü bir kozmik laboratuvarı olarak görülüyor.